Kathu. – In Kathu is daar deesdae omtrent ’n motor vir elke
kameeldoringboom.
Dié Noord-Kaapse myndorp, wat in ’n kameeldoringwoud geleë is, is
op 15 Desember op sy kop gekeer toe Kumba, vir wie die meeste van die 10 000
inwoners werk, reuse-bedrae geld uitbetaal het aan permanente werknemers as deel
van sy Envision-aandeleskema.
Sedertdien vloei die geld.
Die mense van Kathu het op groot
skaal motors gekoop. Volgens mnr. Moses Grond, munisipale bestuurder, is die
verkeersdruk nou só erg dat dit soggens enigiets van ’n halfuur tot ’n uur kan
duur om die minder as 5 km myn toe af te lê. Dié wat vroeër die myn se busdiens
gebruik het, ry nou met hul nuwe wiele. “Ons moet as gevolg daarvan die pad
opgradeer en twee verkeersligte aanbring,” sê hy.
Daar is nie motorhandelaars in Kathu
nie, maar handelaars van Kuruman, Kimberley en Upington het op ’n
parkeerterrein neffens die plaaslike Fit-it kom uitstal, vertel mnr. Rudi
Combrinck, eienaar van Fit-it. Dit het ingesluit agentskappe van Toyota, Ford,
BMW, Volkswagen, General Motors en Yamaha-motorfietse.
Een handelaar in tweedehandse motors met wie Sake24 gepraat het, het van Lichtenburg gekom met voertuie en
het die afgelope drie weke 20 voertuie uit ’n bakkie op die sypaadjie verkoop –
alles kontant.
Meubels verkoop ook soos soetkoek, vertel me. Elsabé Faber,
bestuurder van Beares in Kathu. “Ons begrote
inkomste vir Desember was R423 000 en ons staan al op meer as R1 miljoen. Net 3%
daarvan is op krediet. Selfs ons tak in Kuruman waarvan die teiken R500 000 is,
trek al by R840 000.” Faber sê die grootste uitdaging was om voorraad aan te vul
en die aantal aflewerings van die pakhuis in Kimberley moes vermeerder
word.
Sy sê ’n verkoopspersoon wat normaalweg R7 000 per maand verdien,
se inkomste is danksy kommissie op die Kumba-verkope in Desember tot R28 000
verhoog.
Nie alle winkels in die dorp het ewe veel voordeel getrek nie, maar
in die Kathu Village Mall het dit kookwater
gegaan, sê me. Riekie Terblanche, sentrumbestuurder.
Vergeleke met die vorige Desember was daar verlede maand ’n
toename van 19% in voetverkeer, sê sy. Dit is nie nuwe mense nie, maar
dieselfde mense wat wéér en wéér daar kom koop.
Volgens voorlopige syfers het die bedrag wat in die sentrum aan
brille en sonbrille bestee word, met 328% toegeneem vergeleke met die vorige
Desember. Sowat 189% meer is aan juweliersware bestee en 132% meer aan
skryfbehoeftes. Terblanche verduidelik die kategorie skryfbehoeftes sluit ook
elektroniese ware soos kameras, skootrekenaars en PlayStation- en
Xbox-speletjiekonsoles in.
Die verkoop van mansklere het meer toegeneem (met 96%) as dié van
vroueklere (54%) en die omset van restaurante en kitskosverskaffers het feitlik
verdubbel.
Mnr. Rudi Bothma, bestuurder van Superspar in die sentrum, sê dié
kruidenierswinkel se omset het met 53% gestyg en die Tops-drankwinkel langsaan
s’n met 67%.
Me. Annette Schoultz sê die DStv-installasies wat hul
familie-onderneming, J&R Computers, doen, het verlede maand dramaties
toegeneem. Pleks van die normale 30 installasies per maand was daar net tussen
15 Desember, toe die geld uitbetaal is, en Kersfees 49 installasies. Boonop het
die winkel 20 hoëdefinisie- persoonlike video-opnemers (HD PVR’e) verkoop – iets
waarna daar normaalweg weinig vraag is.
Baie inwoners is bekommerd dat Kumba-werknemers hul geld gaan mors.
Die meeste lede van die National Union of Mineworkers (NUM) by Kumba verdien
sowat R5 000 per maand, het mnr. Lesiba Seshoka, NUM-woordvoerder, vroeër
gesê.
Die bestuurder van een van die kleiner banke in Kathu, wat vanweë maatskappybeleid anoniem bly, sê egter
die bedrag wat in Desember by dié bank belê is, was drie keer meer as in ’n
normale maand.
Baie Kumba-werkers het ook hul agterstallige dienstegeld by die
Gamagara-munisipaliteit gaan vereffen, sê Grond. Die munisipale raad het vooraf
reëlings daarvoor met wanbetalers getref.
Hy het een rekening aan Sake24 getoon waarop meer as R18 000 uitstaande was, maar
sedert die Kumba-uitbetaling ten volle vereffen is. Dié betalings het die raad
se kontantvloei verbeter.