Kaapstad. – Suid-Afrikaanse myne
gaan nié genasionaliseer word nie, het me. Susan Shabangu, minister van minerale
bronne, gister in haar jaarlikse toespraak op die Mynbou-indaba hier gesê.
Met dié stelling het sy hopelik finaal ’n einde aan die
nasionaliseringsdebat gemaak.
Volgens Shabangu sou die nasionaliseringsdebat nooit eens
plaasgevind het nie, as die myne nie nagelaat het om
op maatskaplike nood in hul omgewings te reageer nie, het sy bygevoeg.
“Ons het in die debat oor nasionalisering altyd volgehou dit is
nie die regering se beleid nie. Die ANC sal ’n beleid aanvaar wat in Suid-Afrika se
beste belang is,” het sy voor ’n vol saal in die Kaapstadse Internasionale
Konferensiesentrum gesê.
Dit lyk asof die regering doodseker wil maak dat dié boodskap
insink nadat mnr. Trevor Manuel, minister van beplanning, die vorige dag ook op
die indaba beklemtoon het nasionalisering is nie
’n opsie nie.
Ook volgens die voorstelle van die ANC se studiegroep wat
staatsingryping in die mynbousektor moes ondersoek het, en wat die week uitgelap
is, word nasionalisering nie as ’n opsie beskou
nie.
Hoewel die amptelike einde van die nasionaliseringsdebat verwelkom
is, het die kommer oor die regering se planne vir die mynbedryf nie heeltemal bedaar nie.
Onder die voorstelle wat die groep onafhanklike akademici in die
studiegroep aan die regerende party voorgelê het, is ’n kapitaalwins-belasting
op die verkoop van mineraleregte en ’n meevaller-belasting as mynwinste ’n
voorafbepaalde drempel oorsteek.
Dit help nie kommer oor
nasionalisering word bloot vervang deur kommer oor nuwe super-belastings nie, het mnre. Manus Booysen en Peter Leon,
mynregkenners by die firma Webber Wentzel, in ’n verklaring gesê.
Shabangu het op vrae hieroor geantwoord dis nog net ’n
navorsingstuk en dat dit nog deur die ANC se interne prosesse moet gaan.
“Ons soek ’n belasting wat mededingend met ander mynboulande sal
wees.”
Mnr. Godfrey Gomwe, uitvoerende direkteur van Anglo American in
Suid-Afrika, het net ná Shabangu se toespraak gevra dat belanghebbendes “eens en
vir altyd, en op die regte manier, die onsekerheid wat die nasionaliseringsdebat
geskep het, opklaar”.
Shabangu het in haar toespraak ook aangekondig dat die land se
veredelingstrategie amper gereed is nadat die aanvanklike, maar betreklik vae,
raamwerk daarvoor verlede Junie bekend gemaak is.
“Dit is nie ons voorneme om myne te dwing om te vervaardig nie, maar eerder om te keer dat toegang tot hulpbronne
vir plaaslike vervaardigers ’n probleem word.”
Die planne vir die ystererts- en staal-waardeketting asook die
steenkool- en uraan-ketting is gereed terwyl die res, vir platinum, titaan en
juweliersware, eersdaags voltooi sal word, het Shabangu gesê.