Die skielike bedanking van mnr. Gareth Penny as uitvoerende hoof
van De Beers op ’n
jeugdige 48 maak heelparty nuwe interessante bestuurskuiwe by die diamantreus
moontlik.
De Beers wil nie verdere inligting bekend maak oor die
redes vir Penny se bedanking nie, maar dit is waarskynlik om persoonlike redes.
Penny se bedanking kom net ná die bekendmaking van De Beers se
halfjaarresultate wat aangetoon het dat die groep se finansiële prestasie
duidelik verbeter het.
Volgens die Internasionale Diamantvervaardigersvereniging (Idma),
was De Beers se
jongste voorbelaste tussentydse wins van $760 miljoen die hoogste in sy
bestaan.
Penny het die afgelope vyf jaar ’n reuserol gespeel om De Beers op die
veranderende speelveld te posisioneer as ’n meer mededingende deelnemer in die
diamantbedryf.
Die herposisionering het saamgeval met verskeie uitdagings, soos
die rol van Anglo American as meerderheidsaandeelhouer met ’n belang van 45% in
die groep, die terugbetaling van $3 miljard se skuld, die opening en bemarking
van nuwe winkels, asook die rol van die Diamanthandelsorganisasie wat as
voorkeurverskaffer van diamante moet optree en nie meer die houer van finale
voorraad is nie.
Daarby was daar die omstredenheid oor die Kimberley-proses om
sogenaamde “bloeddiamante” uit konflikgebiede uit die diamanthandel te
hou.
Penny het sy taak verrig so goed soos wat hy moontlik kon. Maar dit
was moeilik en uitdagend, want die Oppenheimers – dit is nou Nicky as voorsitter
tesame met sy seun Jonathan wat verskeie
bestuurstake in die groep hanteer – is harde leermeesters.
Dit ly min twyfel dat Penny op ’n hoogtepunt uittree. Die laaste
twee jaar was moeilik. Die groep moes inderhaas bedrywighede inkort weens die
finansiële krisis.
Tot tyd en wyl sal mnre. Stuart Brown, finansiële hoof, sowel as
mnr. Bruce Cleaver, bedryfshoof, die leisels vashou.
Waarnemers meen Brown is die voorloper om uiteindelik Penny se
skoene vol te staan, hoewel hy nog betreklik jonk is en sy De Beers-loopbaan in 1992
by Cullinan begin het.
Die feit dat die groep tussentyds deur twee mense saam bestuur
word, dui op onsekerheid oor ’n opvolger.
Die spreekwoordelike derde hond kan egter met die been wegloop. Die
jonge heer Jonathan blaas as uitvoerende direkteur
dalk meer in die ander kandidate se nek vir die toppos as wat hulle besef.
In die ou dae sou daar geen twyfel bestaan het dat hy die
uitvoerende hoof sou word nie, net soos sy pa Nicky, sy oupa Harry en sy
oupagrootjie sir Ernest.
Die vraag is egter of Jonathan nou
mooi in die veranderende prentjie inpas. Jonathan
is enkele jare gelede aangestel om De Beers se Suid-Afrikaanse belange in De Beers Consolidated
Mines te bestuur. Sy rol was toe oorwegend om ’n bemagtigingstransaksie te sluit
en van die belange te verkoop, onder meer Cullinan, om De Beers se kontantvloei
te verbeter.
Omdat die Suid-Afrikaanse belange grootliks ’n kontantkoei vir die
res van die groep was, kon Jonathan nooit werklik
sy staal hier wys nie.
Hy is uiteindelik Londen toe verplaas om pa Nicky by Charterhouse
Road uit te help.
Een van die redes wat genoem word, is dat hy met die
Brenthurst-inisiatief te veel “raad” aan oudpres. Thabo Mbeki gegee het oor hoe
om werkgeleenthede in Suid-Afrika te skep en so in ’n politieke mynveld beland
het.
Dit sal nie goed inpas by me. Cynthia Carroll, uitvoerende hoof van
Anglo American, se planne om goeie regeringsbande te smee nie. Die vraag is ook
of die ander aandeelhouers in De Beers tevrede sal wees met hom.
Anglo swaai nou die septer met ’n belang van 45% met die ander
aandeelhouers die Oppenheimer-familie self (40%) en Debswana (15%).
Die gerugte was vroeër dat Anglo belang stel om De Beers te ontknoop en
dat De Beers weer
sal noteer met ’n potensiële markwaarde van tot $8 miljard. Die bewerings is vir
eers deur Carroll weerlê.
Feit is dat Carroll reeds heelwat van die gevestigde bestuurskorps
van Anglo in die pad gesteek het in haar fokus op meer wetenskaplike
bestuursmetodes. Dit laat nog ’n vraagteken oor Jonathan se kop hang.
Maar dit is nie onmoontlik nie dat De
Beers se nuutste stewige resultate Jonathan kan aanspoor om na die kroon te reik. In die
verlede is aanstellings gewoonlik van binne die groep gedoen en het dit veral
gegaan na diegene wat goed met die familie kan saamwerk.
Al dié faktore sal oorweeg word voor ’n aankondiging na verwagting
binne die volgende drie maande gemaak word. Die keuse lyk al meer na Jonathan in ’n nuwe genoteerde De Beers óf Brown binne
die Anglo-opset.