Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se
indrukwekkende wins van R581 miljoen in die jaar tot einde Maart het die
afgelope twee dae hoofopskrifte gehaal.
Dis sekerlik verstaanbaar nadat die lugdiens skaars twee jaar
gelede nog ’n verlies van R1,1 miljard gerapporteer het en negatiewe beriggewing
oor die SAL se vorige uitvoerende hoof, mnr. Khaya
Ngqula, die laaste tyd positiewe berigte oor die
SAL oordonder het.
Me. Siza Mzimela, die SAL se nuwe
uitvoerende hoof, het eergister breed geglimlag toe sy die goeie nuus in die
afgelope finansiële jaar aan die pers uitgelig het.
’n Vraag oor die regsgeding waarin die SAL en Ngqula tans
gewikkel is oor miljoene rande se ongemagtigde uitgawes in sy tyd by die
lugdiens, is ontwyk.
Mnr. Fani Zulu, die SAL se
woordvoerder, het op die perskonferensie gesê hy het gehoop Ngqula sal nie ter sprake
kom nie en die vraag na me. Cheryl Carolus, die SAL se voorsitter, verwys.
“Die gereg moet sy loop neem en ons is tevrede daarmee,” het
Carolus oor die Ngqula-kwessie gesê.
Dit kan egter nie ontken word nie dat Ngqula ’n groot bydrae gelewer het tot die uiteindelike
ommekeer van die lugdiens en die indrukwekkende winssyfers wat eergister
aangekondig is.
Hy is in Februarie 2009 onder ’n wolk by die lugdiens weg en mnr.
Chris Smyth, die SAL se bedryfshoof, het as
uitvoerende hoof waargeneem tot Mzimela se aanstelling op 1 April vanjaar.
Mnr. Jan van der Walt, uitvoerende hoof van Corporate Renewal
Solutions, ’n onderneming wat in korporatiewe omkeerstrategieë spesialiseer, sê
akademiese navorsing toon dat dit minstens twee jaar neem vir ’n bepaalde
omkeerstrategie om deur te werk.
“Ngqula se kostebesparings, besluite
oor die vliegtuigvloot, roetekeuses, alliansies en finansiële en organisatoriese
herstrukturering word tot sy krediet in hierdie en die vorige jaar se resultate
weerspieël,” sê Van der Walt.
Mzimela het eergister juis gesê die lugdiens se Afrika-roetes,
waarvan baie in Ngqula se tyd beplan of begin is,
is die SAL se winsgewendste marksegment.
“Die post-Ngqula-era was nog te kort
vir die nuwe leier (Mzimela sedert April hierdie jaar), en die tussentydse
bestuur vir die voorafgaande 12 maande, om krediet te kry vir iets anders as vir
die inburgering, verfyning en vernuwing van Ngqula se omkeerstrategie,” sê Van der Walt.
Smyth het ook ’n jaar gelede, toe die nuus van die SAL se betaling van R14 miljoen aan Ngqula uitgelek het, gesê die SAL het baie om Ngqula
voor te bedank.
“Dit was sy visie wat gesorg het dat die SAL sy fokus na Afrika verskuif. Dié stap het die SAL waarskynlik gered en bly ook ons fokus vir die
toekoms. Dit was ook op sy aandrang dat die SAL in
2007 met herstrukturering begin het.
“Al wat ek sê, is dat hy ook lof verdien. Dit was die bestuurspan
wat hy aangestel het wat verantwoordelik was vir die ommekeer.”
’n Ommekeer is ’n herstel van ’n bestaansbedreigende daling in
prestasie, verduidelik Van der Walt.
“As ’n mens die krediet vir die herstel van die SAL op die keper beskou, moet ’n mens die histories
opeenvolgende omkeerprosesse in ag neem om te kan bepaal wie daarvoor
verantwoordelik was.
“Vorige SAL-leiers het elkeen sy eie
terugsny-aksie deurgevoer met kumulatiewe resultate tot en met vandag. Hoewel
elkeen elemente van sy voorgangers se strategiese veranderinge verwerp het en
nuwe elemente ingebring het, is daar ’n sterk lyn waar die een leier gebou het
op sy voorgangers,” sê Van der Walt.
“Vir elkeen het die uitdagingsprentjie duideliker geword as gevolg
van sy voorganger se werk en foute, en foute is deel van enige omkeerproses.
“Dit is dus verkeerd om Coleman Andrews net te onthou vir beweerde
rekeningkundige manipulering om korttermynresultate te verkry, om vir André
Viljoen te onthou vir die verskansingsverlies wat dalk nie eens sy skuld was
nie, en vir Khaya Ngqula vir beweerde oortredings
van korporatiewe bestuursreëls.
“Vandag se SAL-resultate is die
gevolg van die kumulatiewe nalatenskap van elkeen, maar na my mening veral dié
van Ngqula, wat van 2004 tot Februarie 2009 aan
die stuur was.”
Intussen is Ngqula persona non grata
by Airways Park en vlieg beskuldigings rond oor die skade wat hy die SAL berokken het.
Dalk moet ’n maatskappy wat binne twee jaar van ’n
R1,1 miljard-verlies na ’n R581 miljoen-wins beweeg het, ook die “duiwel” gee
wat hom toekom.